Giải pháp giúp điều trị bệnh võng mạc do đái tháo đường giai đoạn sớm

Chuyên gia viết bài: PGS.TS.BS Nguyễn Thy Khuê

Nguyên Chủ tịch Liên chi hội Đái tháo đường – Nội tiết TPHCM. Phó chủ tịch Hội Y học khóa V, VI, VII, VIII, phụ trách Khoa học – Đào tạo, / Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Nội tiết – Đái tháo đường Đại học Y dược TPHCM

Ngày cập nhật: 23/4/2024

Mục lục

Làm sao để phòng ngừa bệnh võng mạc đái tháo đường
Điều trị bệnh ĐTĐ có ngăn ngừa được biến chứng võng mạc hay không?
Có thuốc nào giúp làm chậm tiến triển của bệnh võng mạc ĐTĐ?
Các phương pháp điều trị ở giai đoạn trễ, do bác sĩ chuyên khoa mắt thực hiện:
Khi nào cần chuyển gấp cho bác sĩ chuyên khoa
Chăm sóc mắt cho người bệnh ĐTĐ cần sự phối hợp của nhiều nguồn lực

1. Làm sao để phòng ngừa bệnh võng mạc đái tháo đường

Tất cả bệnh nhân đái tháo đường đều có nguy cơ bị biến chứng võng mạc, nhất là khi bị bệnh đã lâu. Có 2 giai đoạn đặc biệt nhạy cảm: ĐTĐ típ 1 ở tuổi dậy thì và phụ nữ ĐTĐ mang thai.

Do đó vấn để tầm soát định kỳ rất quan trọng.

Hồ sơ khám đáy mắt cần bao gồm:

Khám thị lực
Đo nhãn áp
Soi góc tiền phòng, khi có tân mạch hoặc nhãn áp cao
Khám đáy mắt

*Tầm soát định kỳ rất quan trọng để phát hiện sớm bệnh võng mạc đái tháo đường*

2. Điều trị bệnh ĐTĐ có ngăn ngừa được biến chứng võng mạc hay không?

Nhiều nghiên cứu cho thấy điều trị ĐTĐ toàn diện, tích cực, HbA1c<7%, Huyết áp < 130-135/80 mmHg, ổn định mỡ máu, ăn uống hợp lý điều độ và luyện tập thể dục đều đặn sẽ làm giảm được sự xuất hiện của biến chứng võng mạc. Ngoài ra cũng cần bỏ những thói quen không lành mạnh như hút thuốc, nghiện rượu.

3. Có thuốc nào giúp làm chậm tiến triển của bệnh võng mạc ĐTĐ?

Trong nghiên cứu ACCORD –EYE , nhóm ĐTĐ có bệnh lý võng mạc nhẹ dùng simvastatin và fenofibrate giảm diễn tiến xấu hơn của bệnh võng mạc, giảm mất thị lực mức độ trung bình so với nhóm simvastatin và giả dược. Trong nghiên cứu FIELD, fenofibrate so với giả dược làm giảm nguy cơ cần điều trị bằng Laser trên bệnh nhân ĐTĐ đã có biến chứng võng mạc.

*Dùng thuốc điều trị võng mạc đái tháo đường giảm nguy cơ tiến triển bệnh*

4. Các phương pháp điều trị ở giai đoạn trễ, do bác sĩ chuyên khoa mắt thực hiện:

Laser quang đông
Tiêm thuốc ức chế tăng trưởng nội mạc mạch máu (AntiVEGF) nội nhãn
Tiêm Corticosteroid nội nhãn
Phẫu thuật dịch kính

5. Khi nào cần chuyển gấp cho bác sĩ chuyên khoa

Mất thị lực nặng, đột ngột
Rách và/ hoặc bong võng mạc
Võng mạc ĐTĐ tăng sinh
Phù hoàng điểm nặng do ĐTĐ

Ngoài ra cũng cần chuyển chuyên khoa khi:

Thị lực giảm dần
Không đo được thị lực
Không khám đáy mắt được
Đã điều trị Laser hoặc tiêm thuốc anti –VEGF
Tăng nhãn áp
Đục thủy tinh thể
Không thể chụp ảnh đáy mắt được
Bệnh VMĐTĐ không tăng sinh nặng
Phù hoàng điểm ĐTĐ không ảnh hưởng vùng trung tâm

6. Chăm sóc mắt cho người bệnh ĐTĐ cần sự phối hợp của nhiều nguồn lực

Bệnh nhân tự quản lý
- Theo dõi Glucose huyết, huyết áp, tái khám theo hẹn, gắn kết với điều trị
- Với sự hỗ trợ của gia đình, cộng đồng
Nhân viên y tế
- Tầm soát bệnh, hỗ trợ bệnh nhân trong điều trị
Cung cấp dịch vụ chuyên môn
- Tuyến cơ sở: tầm soát, hỗ trợ bệnh nhân quản lý bệnh, xác định bệnh nhân có nguy cơ tiềm ẩn, giúp theo dõi bệnh sau khi can thiệp ở tuyến trên. Tăng cường sự hiểu biết về tầm quan trọng của bệnh mắt ĐTĐ
- Chuyên sâu: khám, chữa bệnh, quản lý bệnh nhân (cầu nối giữa tuyến cơ sở và chuyên sâu)